تاریخ تحول حقوق بین الملل
همان طور که جامعه بین المللی از دوران
باستان تحولات و تغییرات قابل توجه یافته، حقوق بین المللی نیز که خود،
حقوق حاکم بر این جامعه است، دگرگونیهای شگرفی پیدا کرده نموده است.بدیهی
است بررسی کامل این دگرگونیها و تحولات، ما را با نظام حقوق بین الملل
بیشتر آشنا خواهد نمود؛ حقوقی که بیش از سایر رشته های حقوقی، به تاریخ
وابسته است، زیرا حقوق بین الملل اساساً یک نظام مبتنی بر تحول
است.دانشمندان و علمای حقوق بین الملل، با توجه به عقاید شخصی، تاریخ تحول
حقوق بین الملل را به دوره های گوناگونی تقسیم کرده اند. اینک با در نظر
گرفتن تقسیم بندی آنان، می توان تاریخ تحول حقوق بین الملل را به دوره های
زیر طبقه بندی کرد:
دوره اول: دوران باستان؛
دوره دوم: قرون وسطی؛
دوره سوم: عصر جدید؛
دوره چهارم: از کنگره وین تا کنفرانسهای صلح لاهه؛
دوره پنجم: از کنفرانسهای صلح لاهه تا پایان جنگ جهانی دوم؛
دوره ششم: از تأسیس سازمان ملل متحد تاکنون.
بخش اول
دوران باستان
بند اول
مشرق زمین
از زمانی که تاریخ مستند در دست است، یعنی
از چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح، دورنمایی از حقوق بین الملل دیده می
شود. اولین طلیعه را می توان در سنگ نبشه ای به زبان سومری یافت که مربوط
به حدود 3100 سال تپیش از میلاد مسیح است و در دهه ی اول قرن بیستم کشف شده
است. در این کتیبه ی سنگی، اولین معاهده ی بین المللی (نه به مفهوم
امروزی)ملاحظه می گردد که میان «ایناتوم»فرمانروای فاتح سرزمین مستقل
«لاگاش»در بین النهرین از یک سو و نمایندگان مردم «اوما» یکی دیگر از
شهرهای مستقل بین النهرین از سوی دیگر، منعقد شده است. اطلاعاتی که تا
امروز به دست آمده، نشان می دهد که میان معاهده ی لاگاش-اوما و معاهده ی
دومی که مستند آن موجود است، یک دوره ی هزار ساله فاصله افتاده است.
از دوره ی هزارساله ی دوم پیش از میلاد،
متون بسیاری از معاهدات باقی مانده که متعاهدین اکثر آنها، حکمرانان مصری
یا هیتیت ها (1)بوده اند بابل و آشور نیز مانند مصری ها از این نظر مقدم
اند.در معاهدات مذکور،از صلح، روابط طرفین و نقاط مرزی آنها سخن به میان
آمده است. از میان معاهدات محفوظ هزاره ی دوم پیش از میلاد،مهمتر از همه،
معاهده ی صلح و اتحاد بین رامسس دوم مصری و هاتوسیل دوم هیتیت است، که به
سال 1278 پیش از میلاد منعقد گردیده است.
در این معاهده، طرفین متعهد شدند که علیه
دشمنان داخلی، به یکدیگر یاری رسانند و چنانچه این دشمنان به کشور دیگر
پناهنده گردند مسترد گردند.اجرای این معاهده، ضمانت اجرای مذهبی داشت.بدین
نحو که طرفین، خدایان خود را به شهادت می طلبیدند که از عهد خود عدول
ننمایند.بنابراین، چنانکه ملاحظه می گردد، اولین پدیده ی استرداد مجرمان را
می توان در این زمان دانست.مقررات حقوق بین الملل، در هند و چین باستان
نیز کمابیش دیده می شود.در هند باستان رسم چنین بود که در زمان جنگ به
کشتزارها و خانه و کشاورزان تجاوز نشود. چینی ها نیز در باب جنگ و مسائل
آن، نظریات جالبی داشتند.اتحاد بزرگ ایالات چین که طرح آن را کنفواسیون در
قرن پنجم پیش از میلاد تنظیم کرده کاملاً با طرح جامعه ی ملل قابل مقایسه
است.
بند دوم
یونان
شرح موضوع:یونانیان طی هزاره اول پیش از
میلاد، بر صحنه ی تاریخ وارد شدند و با سرعت شگفت انگیز و بی مانند
فرهنگی،در زمان اندکی، چنان مرتبه ای والا کسب کردند که سرمشق نسلهای آینده
گردیدند. با این حال، در عرصه ی مسائل بین المللی پیشرفت چندانی
نداشتند،زیرا خود را برتر از سایرین می پنداشتند و ملتهای دیگر را وحشی
قلمداد می نمودند و دشمنان خود به شمار می آوردند.مسلماً این طرز تفکر، هر
ملتی را از آمیختن و برقراری ارتباط با دیگر ملتها بازمی دارد و حقوق بین
الملل معنی و مفهومی نخواهد یافت، اما علیرغم این بینش جاه طلبانه یونانی
معاهدات معدودی میان این کشور و سایر اقوام غیر یونانی منعقد شده است.اهمیت
یونان باستان در تحول حقوق بین الملل، از جهت توسعه ی روابط میان
«دولت-شهرهای مستقل»آن کشور مانند آتن و اسپارت است. شهرهایی که هر یک،
دولت یا حکومت خاص و مستقلی داشتند.معاهدات میان «دولت-شهرهای»یونان چنان
دقیق و کامل تهیه و تنظیم گردیده که تا قبل از قرن نوزدهم میلادی اثری
همانند آنها ظاهر نیست. مهمترین مقرراتی که ناشی از معاهدات فوق می باشد و
در آینده، توجه خاص جهانیان را برانگیخت و هنوز هم از قواعد بین المللی
محسوب می شود، عبارت است از:
1) شناسایی حق آزادی شخصی و صیانت از دارایی برای اتباع دولت-شهر متعاهد؛
2) تأسیس نهاد «نمایندگی»یا
«سرپرستی»«نماینده»یا «سرپرست» که تقریباً همان کنسول امروزی است، که وظیفه
ی حمایت از اتباع را در دولت-شهر خارجی بر عهده داشت.ضمناً یک سلسله وظایف
سیاسی نیز داشت.
3)داوری، طریقه ی حل اختلافات مرزی و
حقوقی طرفین بود.در این مورد معمولاً کشور ثالثی به عنوان داور انتخاب می
شد و داوری مفهومی سیاسی می یافت.
4) تأسیس اتحادیه های سیاسی موسوم
به«آمفیکسیونی»این اتحادیه ها بر اساس مذهب و به منظور اداره ی مشترک معابد
تشکیل شده بودند و مهمترین آنها در قرن ششم میلادی جهت پاسداری از معبد
«دلف»تأسیس گردید. اعضای این «آمفیکسیونی ها»دوازده دولت شهر یونان
بودند.مداخله ی فیلیپ مقدونی موجب برچیده شدن این اتحادیه ها گردید.
5)مصونیت سفیران،
نوع فایل: word
سایز:24.2 KB
تعداد صفحه:26
