|
شاعران معاصر نیشابور
تلمذ و شاگردى دروس حوزوى در محضر بزرگانى چون ادیب نیشابورى دوم، میرزا هاشم قزوینى، آیت الله میلانى و برخى دیگر از علماى نامدار
|
|
| دسته بندی | زبان و ادبیات فارسی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 29 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 28 |
شاعران معاصر نیشابور
محمدرضا شفیعى کدکنى
شاعر ، ادبیات پژوه ، منتقد ادبى ،مصحح و مترجم.
متولد ۱۳۱۸ ، کدکن نیشابور
تلمذ و شاگردى دروس حوزوى در محضر بزرگانى چون ادیب نیشابورى دوم، میرزا هاشم قزوینى، آیت الله میلانى و برخى دیگر از علماى نامدار
- دکتراى زبان وادبیات فارسى از دانشگاه تهران ۱۳۴۸
- شاگردى بزرگانى چون بدیع الزمان فروزانفر، دکتر مینوى، دکتر على اکبر
فیاض، احمدعلى رجایى بخارایى و غلامحسین یوسفى ، غلامحسین مصاحب و عباس
زریاب خویى و ...
- تدریس و تحقیق در دانشگاه هاى مختلف جهان از جمله انگلستان ، آمریکا ، ژاپن و ..
- نخستین محققى که در دوره معاصر «بیدل دهلوى» را به جامعه ادبى معرفى نمود.
- نخستین محققى که در دوره معاصر «حزین لاهیجى» را به جامعه ادبى معرفى نمود.
- با تحلیل و تفسیر کتاب «الفصول» چهره واقعى کرامیه را به پژوهندگان ایران و ایرانیان شناساند.
- برخى از دفترهاى شعر او عبارتند از : زمزمه ها ، شبخوانى ، از زبان برگ ،
در کوچه باغهاى نیشابور، از بودن و سرودن ، مثل درخت در شب باران ، بوى
جوى مولیان و ...
- برخى از تصحیحات و تحقیقات وى عبارتند از : «شاعر
آینه ها» (در باره بیدل دهلوى) ، تاریخ نیشابور ، تفسیرالفصول ، دیوان شمس ،
غزلیات عطار، اسرار التوحید ، سبک شناسى عرفان و ادبیات فارسى ، موسیقى
شعر ، شعر معاصر عرب، الهى نامه و مصیبت نامه عطار نیشابورى ، البدء
والتاریخ و دفتر روشنایى و ...
و در آغاز، سخن بود و سخن تنها بود
و سخن زیبا بود .
بوسه و نان و تماشاى کبوترها بود
«درین قحط سال دمشقى» نوشتن از شفیعى کدکنى پاس داشتن حرمت عشق است. گرچه
این نوشتن، تلاشى بى سرانجام و تقلایى بى فرجام خواهدبود و قلم زدن در این
راه عرض خود بردن و زحمت دیگران داشتن است و پیشاپیش به تمام هواخواهان و
دوستداران کدکنى مى گویم که: «ببخشاى اى روشن عشق/ بر ما ببخشاى!»
نوشتن درباره «محمدرضا شفیعى کدکنى» را مى
توان از مناظر و منفذهاى گونه گون آغاز کرد و به سرانجام رساند. چه او هم
محقق است و هم منتقد و هم شاعر، چنانکه نخستین کسى است که «بیدل دهلوى» را
به جامعه ادبى ما معرفى کرد و هم مى توان مدعى شد که کدکنى فضل تقدم در
معرفى «حزین لاهیجى» را نیز داشته است. همانطور که تحقیقات بدیع، دامنه دار
و ژرف او در باب «کرامیه» اعتبارجهانى دارد. چرا که به زعم بسیارى او بود
که نخستین بار با کشف و تحلیل بسیار مهمش در کتاب «الفصول» چهره واقعى
کرامیه را به پژوهشگران نمایاند.
در واقع مقالات او در این کتاب نشان
مى دهد که «کرامیه» اولین تجربه هاى «زهد» را در شعر فارسى واردکردند.
تحقیقات او در این باب حتى «مارلونگ» استاد بزرگ تاریخ و کلام اسلامى را هم
به حیرت واداشت.
در باب تحقیق کدکنى بسیارمى توان نوشت. تعریفى که او
از تصرف در تحقیقات شگرف و عمیقش ارائه کرد، عملاً موجب ایجاد «سبک شناسى
عرفان و ادبیات عرفانى» در فرهنگ ایران شده است. او براى اولین بار ادبیات
عرفانى را در قالب آمار موردبررسى علمى قرارداد.
کدکنى با تصحیح
انتقادى خود در کتابهاى «اسرارالتوحید» و «حالات و سخنان ابوسعید» با
بازسازى و پیراستن این دو اثر مهم در ادبیات عرفانى دوکتاب بارز و برجسته
در این عرصه را روانه بازار نشر کرد و مشتاقان این عرصه را بسیار سیراب
نمود. باید اعتراف کرد که تلاش کدکنى در این دو کتاب براى ارائه اطلاعات
ناب و دسته اول پیرامون احوال و اقوال مشایخ صوفیه، مباحث ادبى، لغوى،
تعیین هویت، اعلام تاریخى و جغرافیایى به مشتاقان این عرصه ادبى ستودنى و
غیرقابل فراموش است.
شفیعى کدکنى همچنین درکتاب مانا و ماندگارش
«موسیقى شعر» گسترده ترین وعالمانه ترین بررسى را پیرامون «موسیقى» به
انجام رسانده است و این حکایتگر این واقعیت است که او شناخت بى حد و حصر از
موسیقى ایرانى دارد وبرخلاف بسیارى از ادبا و شعرا که میانه اى با موسیقى
به معناى علمى و حرفه اى آن ندارند، کدکنى موسیقى را نه به نظر که در عمل
مى شناسد و بسان حلقه خراسانى که دایره اى از شعرا و ادباى مشهور و معروف
آن خطه است توان بازپرداخت و نقد موسیقى را حتى در شعر دارد.
تلاش
کدکنى در عرصه شناخت و شناساندن «شعر معاصر عرب» هم در خور تحسین و تقدیر
است. چه او اولین کسى است که به معرفى مفید و پر از اطلاعات و جامع از
جریان هاى شعر معاصر عرب را به زبان فارسى ارائه کرده است. او در کتاب «شعر
معاصر عرب»اش علاوه بر آنکه به مطالعه اى تطبیقى میان جریان شعر مدرن
فارسى و عربى در قرن گذشته دست مى زند و اعلام مى کند که تغییر و تحولات
رخ داده در اشعار فارسى و عربى سده اخیر ناشى از ورود شعر فرنگى و ترجمه
اشعار فرنگ در فرهنگ هاى عربى و فارسى است.
تصحیح «تاریخ نیشابور» نیز
از دیگر خدمات ارزنده کدکنى است. چنانکه درباره این کار او گفته اند: اگر
در کارنامه شفیعى کدکنى تنها تصحیح انتقادى «تاریخ نیشابور» ثبت مى شد براى
اینکه نامش را در شمار خادمان بزرگ فرهنگ ایران در قرن اخیر قراردهد کفایت
مى کرد. چه شفیعى کدکنى براى تعیین هویت اعلام رجالى و جغرافیایى پرشمار
این کتاب سال ها وقت صرف کرد و به تعبیر خودش «جان کند» تا توانست با تصحیح
و احیاى این کتاب که از آن به «کتاب مادر» تعبیرمى کنند، آن را از زاویه
گمنامى وارد متن پژوهش هاى محققان کند. درباره اهمیت این کتاب همین بس که
این کتاب را یکى از اسناد بسیارمهم تاریخ تمدن و فرهنگ نیشابور بزرگ
مى دانند و به شمار مى آورند.
از دیگر کارهاى مهم کدکنى در مقام محقق و
پژوهشگر ادبى، کار شگرف و عظیم او در «مختارنامه» و «منطق الطیر» شیخ
فریدالدین عطار نیشابورى است. تصحیح منتقدانه او باعث شده است که ما امروز
اطلاعات و شناخت گسترده تر و ژرف ترى پیرامون زندگى شیخ فریدالدین عطار
نیشابورى و بلاغت و سبک شخصى و ریشه هاى اندیشه او داشته باشیم. اطلاعاتى
که تا پیش ازاین کتاب کمتر قابل دسترسى و دریافت بود.
اى تو آغاز، / تو انجام، تو بالا، تو فرود/ اى سراینده هستى، سر هر سطر و سرود
بازگردان، به سخن، دیگربار / آن شکوه ازلى، شادى و زیبایى را / داد و دانایى را.
تو سخن را بده آن شوکت دیرین، آمین! / نیز دوشیزگى روز نخستین، / آمین!
در باب زندگانى محمدرضا شفیعى کدکنى، بسیار نوشته اند. چه بوده و که بوده و
کى و کجا به دنیا آمده است و ما نیز از سر اجبار به آن مى پردازیم.
