علل و پیامدهای بیکاری جوانان در زمینه های اجتماعی و فرهنگی
مقدمه
البته
شمار فزایندة مطالعات و نشریات مربوط به بیکاری جوانان شاهدی است بر افزایش
آگاهی در مورد اهمیت این مسئله که بیکاری جوانان بیش از همه در شرایط سخت
زندگی جوانان بیکار و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی متعدد آن پدیده انعکاس
یافته است. علائم و شواهد نشان میدهد که این مسئله در سال های آینده هم
ادامه خواهد داشت. انقلاب فنی که در دهه های اخیر در کشورهای صنعتی دارای
اقتصاد بازار رخ داده است، باعث تغییرات عظیمیدر سطح و نوع مهارتهای مورد
تقاضای بازار کار گردید. بسیاری از محققان بر این عقیده اند که دیر یا زود
چنین تغییراتی در کشورهای در حال توسعه و به ویژه آن دسته از کشورهایی که
از لحاظ اقتصادی مستقیماً با کشورهای صنعتی در ارتباط هستند نیز تکرار
خواهد شد.
هر چند
ممکن است ادعا شود که تکنولوژی های نو در دراز مدت باعث افزایش فوقالعاده
در تولیدات صنعتی – همراه با افزایش بی سابقه در اوقات فراغت و شرایط بهتر
زندگی افراد و جوامع – خواهد شد، اما در این مطلب نیز شکی وجود ندارد که
اولین تأثیر این تکنولوژی ها این است که صدها هزار کارگر را از بازار کار
اخراج کرده و جذب نسل جدید را به جهان کار مشکل و مشکل تر میسازد. این
اثرات اولیه انقلاب فنی توسط اثر دورانی بحران اقتصادی که با بی ثبات کردن
بازار کار و آشفته ساختن چشم انداز آینده باعث وخامت اوضاع میگردد، تشدید
میشود.
متأسفانه
به نظر میرسد که هیچ احتمالی برای تغییر بنیادین این وضعیت در آینده وجود
ندارد. بر عکس، بعضی مطالعات نشان میدهد که لااقل در کشورهای در حال
توسعه وضع از این نیز بدتر خواهد شد.
اگر چه
احتمال هیچ گونه تغییر بنیادینی وجود ندارد، لااقل برای جلوگیری از گسترش
بیکاری جوانان در آینده و نیز کاهش اثرات زیان آور آن بر جامعه و
افراد،کارهایی میتوان و میباید انجام داد.
بخش اول:
علوم اجتماعی
و مشکل بیکاری جوانان
1- اهمیت موضوع در علوم اجتماعی منطقه ای – نکات کلی:
در طول
30 سال گذشته ، کمک هایی که علوم اجتماعی به فهم ماهیت، ویژگی ها و سیر
تکاملی مشکل بیکاری جوانان و همچنین یافتن راهکارها و برنامه هایی در جهت
حل این مشکل نموده است، در منطقه و زیر منطقه های مختلف، متفاوت بوده است.
علاوه بر این،از یک دهه تا دهة دیگر نیز دچار تغییر و تحول گشته است.
بهطور کلی، میتوان گفت تنها در کشورهای پیشرفته صنعتی است که علوم
اجتماعی قادر است بیشترین توجه را از طریق ابزارهایی نظیر تحقیقات و
انتشارات – در خصوص موضوعاتی که تقریباً شامل تمامیامور میشوند - ، به
مشکل بیکاری جوانان مبذول دارد. در کشورها و مناطق در حال توسعه توجه کمتری
به این مسئله میشود و شاید دلیل آن نبود بودجة کافی برای مراکز تحقیقاتی
باشد. عامل دیگری که همراه با نبودن منابع مالی در این امر سهیم میباشد،
این واقعیت است که حکومت ها و دانشمندان علوم اجتماعی برای مسئله بیکاری
جوانان اولویت کمتری نسبت به مسائل عمومیو ملموس تری از قبیل فقر، گرسنگی،
شهرسازی و جنگ قاتل میشوند. عامل مهم و مؤثر دیگری که در این زمینه وجود
دارد این است که مطالعه، تحقیق و بررسی در مورد جوانان – که به عنوان حوزه
ویژه و به خصوصی از دانش علمیبه شمار میرود – هنوز چهره و سیمای برجسته
ای در برنامه های دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی ندارد. شاید یکی از دلایل این
امر،تنوع و گوناگونی عظیم ساختارهای اجتماعی این کشورها و همچنین تنوع
محرک های روابط موجود در بین طبقات، گروهها و دسته های مختلف اجتماعی باشد.
این
واقعیت که راه حل های پیشنهادی شخصی و منطقه ای تاکنون در امر ریشه کن کردن
مشکل بیکاری جوانان موفق نبوده اند، به دو سری از شرایط و موقعیت های
جداگانه و در عین حال مکمل ارتباط دارد که عبارتند از:
محدودیت
های اجتماعی در به کارگیری عملی علوم اجتماعی: به عبارتی، زمینه و حدودی که
این علوم توسط عوامل مهم اجتماعی (حکومت ها ،کارفرمایان،بخش های تجاری و
غیره) واقعاً به حساب آمده و مورد توجه قرار میگیرد و همچنین حدودی که
این علوم قادر است در مسیر وقایع و جریان ها تأثیرگذاشته و آن را اصلاح
نماید؛ و از طرف دیگر، اشتباهات، ضعف ها و کاستی های موجود در تفسیر و
تغییرهای علوم اجتماعی و همچنین راه حل هایی که ارائه میدهد.
موضوعی
که در تمامیمناطق به طور مشابه قابل رؤیت میباشد این است که مطالعات و
تحقیقات انجام شده در خصوص جوانان به طور کلی و نیز در مورد بیکاری جوانان
به طور ویژه، اکثراً در پاسخ به نیازها و همچنین به درخواست دولت ها و
نهادهای دولتی مانند وزارت آموزش و پرورش یا سازمانهای بین المللی که
خواهان رایزنی و مشورت علمیو فنی هستند، صورت گرفته است. این امر طبیعتاً
بر نوع، عنوان و موضوع تحقیقات انجام شده، که بیشتر کاربردی هستند تا نظری،
تأثیر میگذارد.
________________________________________________________________-
فهرست مطالب
پیشگفتار
مقدمه
بخش اول:
علوم اجتماعی و مشکل بیکاری جوانان
1- اهمیت موضوع در علوم اجتماعی منطقه ای و نکات کلی آن
2- مسائل نظری و روش شناسی
جوانان و پایگاه طبقاتی
مفهوم بیکاری جوانان
بخش دوم:
علل و پیامدهای اقتصادی – اجتماعی و فرهنگی بیکاری جوانان
1- علل بیکاری جوانان
1-1- رشد شدید جمعیت، بحران اقتصادی و تغییر و تحول تکنولوژیکی
آسیا
آمریکای لاتین و حوزه کارائیب
کشورهای عربی
آفریقا
1-2- جدایی بین جهان آموزش و جهان کار
اروپا
کشورهای عربی
- تضاد بین انتظارات و فرصت ها
1-3- عوامل اجتماعی و فرهنگی
الف : پایگاه اجتماعی جوانان
ب :جزم اندیشی ها و قضاوتهای ارزشی منفی در مورد توانایی جوانان برای کار
ج: فساد و نظام قیم مآبانه در بازار نیروی کار
د: نگرش های جوانان نسبت به کار
2- پیامدهای فرهنگی - اجتماعی بیکاری جوانان
2-1- فروپاشی فرآیند عادی جامعه پذیری جوانان – حاشیه ای شدن و
اشکال جایگزینی جامعه پذیری
2-2- رویاروی جوانان با خودشان
از شکست و خودتباهی تا رشد و خلاقیت شخصی
2-3- خانه و خانواده خود شخص: هدفی که باید به تأخیر بیفتد
2-4- فرار، ترک خانه، رفتن به جاهای دیگر: مهاجرت
2-5- خرابکاری، بزهکاری – روسپی گری
2-6- پیامدها و عکس العمل های دیگر: ادامه تحصیلات ، ملحق شدن به ارتش، اشتغال
آزاد و توسعه فرهنگی جایگزین
توصیه های عمومی
1- نیاز به رهیافتی چند رشته ای
2- نیاز به رهیافتی تطبیقی
