تحقیق آجر (معماری)
آجر
آجر در ساختمان از زمانهای بسیار دور جا و
مکانی داشته و توانسته جای خود را در تاریخ پرکندو سرآمد مصالح ساختمانی
باشد آجر در زمانی که در بابل اختراع شد و ساختن خشت و پختن آن معمول گشت.
روزبروز در پهنه گیتی گسترش پیدا کرد و می توان گفت بطور شعاعی کره زمین
را دربرگرفت. خاک رس در اکثر نقاط زمین یافت می شود و این بهترین وسیله ای
بود که اکثر مردم دنیا با آن شناخت پیدا کردند و پس از اینکه آن را به شکل
خمیر گل درآوردند، در قالب به آن فرم دادند و در مقابل هوا و آفتاب خشک
کردند و در کوره به آتش کشیدند و پختند و پس از اینکه جسم مقاومی شد از آن
درخانه سازی و دیگر کارهای ساختمانی مورد بهره برداری قرار دادند. ساده
ترین مصالح ساختمانی که از دیرزمان تا به امروز در دسترس فقیرترین و غنی
ترین مردم دنیا قرار داشته همانا خشت و آجر می باشد.
تاریخ آجرسازی را پنجهزار سال قبل از
میلاد می دانند. مردمی که در کناره های رود نیل زندگی می کردند می دیدند که
رودخانه در آرامش پس از طغیان و ته نشین شدن رسوبات که از نرمه های خاک رس
مخلوط با آب که پس از تابیدن آفتاب بروی آن ترکهای متعددی خورده و به
قطعات کوچک و بزرگ و به ضخامت تقریبی 4تا 5 سانتی متر مانند قالبهایی از گل
بریده شده و آماده برای کارهائی مانند دیوارسازی در کناره های رود نیل بجا
مانده این قطعات را مورد استفاده قرار دادند و به کمک یکدیگر آنها را به
دیوار و خانه تبدیل کردند.
از آنجا که همیشه در فکر نوآوری وپیشرفت
بوده اند از پیدایش دنیا تا به امروز این صفت در وجود بشر رشد کرده و ذوق
هنری که همیشه در وجود انسانها به تکاپو افتاده و خلاقیت درونی خود را
آشکار کرده و آنهائیکه دست اندرکار بنا و بناسازی بوده اند به این فکر
افتادند که چطور می شود خشت ها را محکمتر ساخت.
بنابراین گل رس را با مقداری پهن مخلوط
کرده و پس از لگدکردن ورز دادند. گل آماده شده را در قالب به شکل خشت
درآوردند و بعدها برای اینکه گل در زمانیکه مقابل نور آفتاب آب خود را از
دست می دهد ترک نخورده و محکمتر به هم بچسبد از کاه استفاده کردند کاه را
پس از خیس کردن با خاکی که قراربود برای خشت مالی آماده شود مخلوط کردند و
خاک رس و کاه را با آب در هم آمیختند و به شکل گل نیم کاه در قالب به خشت
تبدیل نمودند و کاه مانند آرماتور در گل باقیمانده و مانع ترک خوردگی خشت
گردید.( کاه را خیس می کردند که نرم شود و در موقع خشت مالی به دست آسیب
نرساند.)
از روزی که خشت به آجر تبدیل شد و انسان
آجر را شناخت و دانست یکی از عمده ترین مصالح ساختمانی است که بطور وفور
باید از آن استفاده کرد، بر آن شدند که هر روز دامنه آجر را وسعت دهند و
کاربرد آن که در همه جای ساختمان بود بکار گیرند.
محققین بطور جمع بر این باورند که
استادکاران بلامنازع در مشرق زمین بودند که ساختن آجر و استفاده از آن را
مورد استفاده قرار دادند. انتخاب قالب و شکل گیری خشت و آجر از نظر محققین
فن در اوائل کار مشکل بود یا بهتر بگوئیم هنری بود که باید روی آن فکر می
شد با اینکه در مصر رسوبات ته نشین شده کناره های رود نیل را پس از خشک شدن
روی هم قرار دادند و با آن دیوار ساختند ولی در شکل گیری قالب پس از مدتها
و اینکه خشتها و آجرها چگونه روی هم قرار بگیرند که خراب نشوند و برای هم
گیر شدن و نگهداری یکدیگر چه باید کرد تا دیوار استوار بماند.
بهترین فرمی که انتخاب کردند آجرهای مکعبی
شکل بود که باندازه های مختلفی در گوشه و کنار دنیا ساخته شد و دلیل آن هم
این بود که نیم و نیم دو آجر روی هم قرار گیرد. این آجرها با ضخامتهای
مختلفی همراه بود در ابتدا آجرها بزرگ و بسیار ضخیم و با طول عرضهای
متفاوت، ولی کم کم به نازکی گرائید. مکعبها آجری شکل بعدها و به مرود ایام
به قطعات کوچکتری تقسیم شد و بر هر قطعه ای نامی نهادند که این نامها سینه
به سینه و زمان به زمان گذشت و درهر گوشه ای به زبان محلی آن گوشه متداول
گشت و چون از سواد و سوادآموزی خبری نبود، در بعضی محلات با تحریفهایی
همراه بود و همان تحریفها سینه به سینه به نسلهای بعدی انتقال پیدا کرد، پس
از آنکه فرهنگ مردم هر کشوری به رشته تحریر درآمد این نامها بطور یکسان
متداول گشت.
ساختمان سازی در زمانهای قدیم هرچند بدوی
و ابتدایی بود با پیشرفتی که خشت آجر داشت انسانها بر آن شدند که بیشتر
فکر کنند و بهتر بسازند وطریقه بهتر ساختن و بهتر بکارگرفتن آجر و خشت را
بیاموزند.
در زمانیکه خشت پخته شده و تبدیل به آجر
گشت و از مقاومت خوبی برخوردار شد و همه دست اندر کاران را به خود مشغول
کرده بود معماران ایرانی از این صنعت بدور نبودند و در ایران شهر شوش که
پایتخت ایلامیها بود و از آبادانی زیادی برخودار بوده آجرسازی رواج پیدا
کرد و در کاوشهایی که در شهر شوش انجام گرفته و از آثار بدست آمده و بقایای
تمدن ماقبل تاریخ را می رساند. از سفالهای پخته شده مصور رنگین که از
طبقات زیرین خاکهای شهر شوش بدست آمده، اهمیت قدمت این ناحیه را می رساند و
الواح گلی که در شهر شوش بدست آورده اند، مربوط به 1700 سال قبل از میلاد
مسیح می باشد که این الواح شامل اسناد و قراردادهاست.
سلسله هخامنشی و داریوش کبیر در سال 494
ق.م قصر شوش را بنا کرد و این گویای تمدن بزرگی است که در غرب ایران پا به
عرصه وجود گذاشت و چهره این سرزمین را عوض کرد. پس متوجه شدیم که آجر در
تمام دنیا زیربنای اصلی ساختمان و مشخص کننده و عامل افسانه ای هر بنا می
باشد.
کشور ما با اینکه در منطقه حاره قرار
دارد و هوای آن در شمال و جنوب کشور در تمام طول سال با اختلاف شدید گرما
وسرما که درجه حرارت همیشه حدود 40 درجه سانتیگراد نوسان دارد و در
ساختمانهای باید از مصالحی کاملاً مناسب با آب وهوا استفاده کرد، ولی
متأسفانه در یک دوره محدود در کشور ساختمانها را(نما) از سنگهایی که در
مقابل حرارتهایی که در مقابل حرارتهای مختلف تغییر درجه حرارت فاحش می داد و
در هوای گرم تابستان سریع گرم و در برودت هوای زمستان سریع سرما را بخود
جذب میکرد، پوشانیدند. این سنگها از تکنیک پائینی برخوردار بودند. بکارگیری
سنگ در کشور ما بطور تجربی آزمایش می شد و امتحان خوبی نداد. در همین زمان
با پیشرفت تکنولوژی صاحبان صنایع در حرفه های مختلف بر آن شدند تا از
انواع مصالح چه طبیعی و چه غیرطبیعی برای نماسازی بهره گیرند.
مصالحی که از اختراعات و ابداعات آنها بود
برای نماسازی با تبلیغات فراوان بکار گرفتند و تمام آنها را به بوته
آزمایش سپردند ولی نتیجه مطلوبی عاید نگشت و هر کدام به نوبه خود از لیست
مصالح ساختمانی حذف گشت و باز هم آجر که از مصالح سنتی هر آب و خاکی بود
جای نشین همه آنها شد.
پس از مدت کوتاهی مردم دوباره به فکر آجر
افتادند که اینبار، همانطور که گفته شد، ذوق هنرمندان با گذشته تفاوت
محسوسی پیدا کرد، آجرکاری نما در شهرهای مختلف رو به فزونی نهاد و معماران و
دست اندرکاران، خارج و داخل بنا را با ذوق و سلیقه خود آزمایش کردند.
آجرسازی از زمانهای بسیار دور در سراسر
دنیا عبارت بود از خاک رس مخلوط با آب که در قالبها به آن فرم داده و پس از
قراردادن در برابر آتش بنام آجر از آن استفاده کردند منتها شرکتهای
آجرسازی در کشورهای مختلف متفاوت بود. در کشور ما در ابتدا آجر را در کوره
های چاهی(استوانه ای ) پختند و سپس کوره های تونلی متداول گشت و امروزه با
پیشرفت تکنولوژی روش روزافزون آن از کوره هایی کاملاً متفاوت با قبل
استفاده میشود.
ضمناً بد نیست خاطر نشان شویم با پیشرفت
تکنولوژی و علم شیمی، صاحبان صنایع دست اندرکار تغییر رنگ در آجر و مرغوب
کردن جنس آن و مقاومت در برابر اجسام و گازهای خارجی در نقاط مختلف میباشد
تا آجر بهتری عرضه نمایند.
نوع فایل: word
سایز:40.1 KB
تعداد صفحه: 43
