بررسی راه و ترابری (راه زمینی)
تاریخچه :
تاریخ ایجاد راه ترابری به سال های 1310
یعنی حدود 70 سال پیش بر می گردد یعنی زمانی که برای اولین بار اداره طرق و
شوارع در ایران تاسیس گردید و همانطور که گفته شد جهت احداث و نگهداری
راهها می بایستی عمل نماید و پس از آن به وزارت راه و سپس به وزارت راه و
ترابری با شاخه های مختلف که شامل بنادر و کشتیرانی - راه آهن - راه -
هواپیمایی - حمل و نقل و شرکتهای وابسته بوجود آمده که در حال حاضر هم به
همین نام فعالیت و اسکان دارد که در آینده نزدیک نیز تغییراتی در آن بوجود
آید . یکی از علل تغییر نام و تکامل تا کنون با توجه به اینکه در سال های
اولیه تاسیس هنوز بجز راه شوسه دیگر امکانات در ایران نبود لذا بدین نام
خوانده شده که با توجه به پیشرفت وفراهم آمدن امکانات راه آهن - هوایی و
دریایی تغییرات نام گذاری انجام پذیرفته .
یکی از شاخه های اصلی وزارت راه و ترابری ،
راه زمینی می باشد که در اینجا به شرح مختصری از وظایف ادارت راه و ترابری
می پردازیم . راه و ترابری مسئولیت نگهداری - توسعه و تردد روان ناوگان
سازمان حمل و نقل بیرون شهری را به عهده دارد .
نوع محصولات تولیدی خدماتی واحد صنعتی :
الف : نگهداری راهها
نگهداری راهها یکی از کارهای مهم ادارات
راه و ترابری می باشد که هر چند از نظر دید عموم پوشیده است ولی وقتی عمقی
به آن نگاه می کنیم متوجه اهمیت موضوع خواهیم شد و نگهداری شامل خط کشی
جاده ها - نصب علائم راهنمایی - ساخت پارکینیگ ها - نصب علائم هشدار دهنده
-ساخت شانه راه - احداث قنر در شانه جاده ها جهت هدایت آب های سطحی - تمیز
نمودن پل ها از رسوبات ناشی از سیلاب ها - درز گیری ترک ها با قیر - لکه
گیری آسفالت در جاهایی که آسفالت ترک برداشته با برداشتن آسفالت ترک خورده و
پر کردن آن با آسفالت جدید روکش آسفالت - نصب روشنایی - نصب گارد ریل
درکنارر جاده ها (پایه های فلزی که به هم متصل هستند) - نصب چراغ چشمک زدن
در آبادیها - و غیره که اگر بخواهیم تمام عنوانهای نگهداری راه را بگوییم
درحدود 140 مورد می باشد .
ب - راهسازی
از دیگر کارهای ادارت راه و ترابری راهسازی می باشد که با احداث راههای جدید باعث تردد و روان در جاده ها می گردد .
راهسازی مراحل مختلفی دارد که اهم آنها عبارتند از :
1- مطالعه مسیر
2- طرح و نقشه
3- برآورد هزینه
4- پس از انجام مراحل قانونی و تصویب هئیت دولت و مجلس و تخصیص بودجه شروع کار صورت می گیرد .
یکی از مراحل مهم این قسمت همان مطالعه
مسیر است که توسط شرکت های قدر و با صلاحیت می بایستی این کار صورت پذیرد .
که در این مرحله تمام جوانب مد نظر قرار می گیرد از نظرهزینه - کوهستانی
بودن - شیب جاده - طول مسیر و معمولاً مسیری انتخاب خواهد شد که تردد
روانتر ، سریعتر و آسانتر صورت پذیرد .
ج - بررسی راههای موجود و ارتقاء آنها از دیگر وظایف ادارات راه وترابری می باشد
د- شناسایی نقاط حادثه خیز و حذف آنها از دیگر کارها می باشد .
ر- همانطور که می دانید از سال 81
مسئولیت نگهداری - ساخت و توسعه دامهای روستایی نیز علاوه بر راههای اصلی
به ادارات راه و ترابری شرح داده شد .
یکی از مهم ترین و اصلی ترین ابزار ادارات
راه و ترابری ماشین آلات راهسازی وراهداری می باشند که جهت انجام امور به
کار گرفته می شوند و به عنوان ستون ادارات راه و ترابری از آن نام برده می
شود . بر همین اساس و بر اساس نمودار سازمانی ادارات کل اداره ای بنام
اداره ماشین آلات استان در ادارات کل هر استان تاسیس گردیده که وظیفه آن
تعمیر و نگهداری ماشین آلات و نظارت بر درست به کارگیری ماشین آلات و نحوه
استفاده از آنها می باشد .
از آنجایی که ادارات راه علاوه بر نگهداری
،کار راهسازی راهها را نیز بر عهده دارند لذا اداره ماشین آلات نیز کاری
بس مهم و دشوار می باشد زیرا می بایستی کلیه امور ادارت کل را که بر پایه و
اساس ماشین آلات می چرخد اداره نماید .
اداره ماشین آلات از شعبات مختلفی تشکیل
شده که شامل شعبه باطریسازی شعبات تعمیرات ماشین آلات سنگین - شعبات
تعمیرات نیمه سنگین - شعبه آهنگری - شعبه صافکاری و نقاشی - شعبه تعمیرات
سبک - شعبه سرویس و نگهداری - شعبه تعمیر و تست پمپ و سوزنها شعبه تعمیر و
تست پمپ های هیدرولیک می باشد و همچنین واحد حمل و نقل و مجموعه انبار فنی
- انبار مواد روغنی وسوخت میز از زیر مجموعه های اداره ماشین آلات می باشد
.
از سال 1378 نیز در کنار شعبه سرویس و
نگهداری طرح آنالیز روغن در ادارات راه و ترابری راه اندازی و به کار گرفته
شده در این طرح نمونه هایی از روغن قسمت های موتور - گیربکس - دیفرانسیل و
سایر قسمت ها پس از طی مدت زمان مشخصی نمونه برداری و به منظور بررسی به
آزمایشگاه آنالیز روغن ارسال می گردد که طی مراحل مختلف آزمایش میزان
فرسایش قسمتهای مختلف مشخص گردیده و بر اساس آن از فرسایش قسمت ها آگاهی
یافته و قبل از اینکه هزینه تعمیرات بالا رود با بررسی و به موقع تعویض
نمودن قطعه از ان جلوگیری به عمل می آید ضمناً یک نمونه از فرم ضمینه می
باشد .
نظارت بر کارخانجات آسفالت و سنگ شکن های ادارات کل نیز از نظر تعمیر و نگهداری نیز از وظایف ادارات ماشین آلات می باشد .
- فرایند تولید کار ادارات راه و ترابری ترد روان - سریع و به موقع جابجایی کالا و خدمات می باشد .
- باز گشایی راهها در فصول برف و یخ بندان - عضو ستاد حوادث غیر مترقبه استان ها .
که در این امر نیز حرف اول را تا کنون در امر خدمات رسانی زده از دیگر وظایف ادارات راه و ترابری می باشد .
دلایل حیاتی برای آنالیز روغن
کنترل مطمئن فرآیند پیش اقدام
الف – سلامتی و تمیزی روانکار را قبل از انبار نمودن کنترل نمائید .
این یک پیش فرض متداول و در عین حال
خطرناک است که روغن نو تمیز می باشد . آزمایشهای آنالیز روغن و ذرات
.مراقبت رطوبت و اندازه گیری گرانروی (ویسکوزیته) شما را قادر می سازد تا
شرایط مناسب سیال خود را به هنگام دریافت کنترل نمائید.
ب – سلامتی و تمیزی روانکار را در انبار کنترل نمائید .
روانکار برای جذب آلودگی بسیار مستعد
هستند . آزمایشهای شمارنده ذرات . رطوبت و ویسکوزیته می تواند شما را از
شرایط مناسب نگهداری روانکار در انبار مطمئن سازد .هم چنین شرایط روانکار
هنگامی که در آستانه ریختن به داخل سیستم است بسیارحیاتی می باشد . آنالیز
روانکار این اطمینان را در شما بوجود می آورد که روغن ریخته شده داخل سیستم
در شرایط مناسب است .
ج - تشخیص سریع فیلترهای معیوب
هیچ ابزاری جهت تشخیص فیلترهای معیوب با
آنالیز روغن قابل مقایسه نمی باشد . نشان دهنده اختلاف فشار
(Pressure Differential Guage) شاخص کندی برای تشخیص زمان انقضاء مصرف
فیلتر می باشد و نیز هنگامی که فیلتر آسیب می بیند اطلاعاتی را ارائه نمی
دهد .
د – تأئید محفوظ بودن آببندی ها (Seals) و هواکش ها از آلودگی ها
هزینه رفع آلودگی از روغن 10 برابر هزینه
جلوگیری و پیشگیری از آلوده شدن روغن به آلاینده ها می باشد . مراقبت رطوبت
و ذرات ، هنگامی که آببندی ها و هواکش ها وظیفه خود را انجام نمی دهند .
به عنوان عامل هشدار دهنده به شمار می رود و شما می توانید برای اصلاح و
رفع عیوب آنها برنامه ریزی نمائید.
ه – تأیید سالم بودن روغنها
هرگونه تنزل خواص یک روانکار صنعتی با
تغییر در ویسکوزیته همراه خواهد بود و قابل تشخیص می باشد . مراقبت روند
تغییرات گرانروی شما را از هر گونه تغییرات مطلع ساخته و شما می توانید جهت
تشخیص ریشه های این تغییرات و اصلاح آنها اقدام نمائید .
و – اطمینان از اینکه روغن صحیح در سیستم مورد استفاده قرار گرفته است .
در یک برنامه روتین با اندازه گیری گرانروی .مواقعی را که روغن نا مناسب درون سیستم ریخته شده است به سرعت و به راحتی آشکار می سازد.
ز – تأئید اینکه سیستم ها پس از تعمیرات و قبل از بازگشت به سرویس کاری به طور مناسب تمیز شده اند
تأئید تمیزی (Roll-off Cleanliness) سیستم
های جدید و تازه تعمیر از طریق آزمایش آنالیز روغن تأئید می نماید که
سیستم ها آماده برای استفاده می باشند و احتمال فرسایش زود هنگام و با
خرابی پیش بینی نشده حداقل می باشد . هم چنین هر گونه فرسایش که بواسطه
بارگذاری غیر عادی و شرایط کارکرد غیر عادی باشد از این طریق آشکار می شود.
روشهای نگهداری و تعمیرات پیشگویانه تکنیک های عیب یابی را توسعه می دهد .
الف – تشخیص فرسایش های احتمالی در آینده بسیار نزدیک
هر مکانیسم فرسایش با افزایش تعداد ذرات
همراه می باشد .انجام آزمایشات روتین آنالیز روغن .بطور مطمئن شما را از
مشکلات احتمالی دستگاه آگاه می سازد و در زمان اختیار بودن دستگاه
را به حداکثر می رساند . از این طریق شما می توانید جهت فعالیت های
تعمیراتی برنامه ریزی نموده و خرابی های زنجیره ای را به حداقل برسانید .
ب – تشخیص سریع اینکه ذرات مشاهده شده ، ناشی از فرسایش و یا مربوط به آلودگی های روغن می باشد .
بوسیله یک آزمایش ذرات فرسایشی آهنی ،قادر
به تشخیص ذرات ناشی از فرسایش و یا ذرات غیر فرسایشی خواهیم بود . عکس
العملی که در قبال فرسایش انجام می دهیم به طور کامل با رفتار در قبال
آلودگی هایی که بواسطه خرابی آب بندی ها . هواکش و غیره بوجود آمده متفاوت
می باشد تشخیص سریع علت مشکل ایجاد شده ،کمک بزرگی در تصمیم گیری صحیح
خواهد بود.
ج – در سیستم های روانکاری و هیدرولیک
پیشرفته ، منابع احتمالی ذرات را به سرعت می توان با انتخاب یک محل نمونه
گیری ثانویه محدود تر نمود .
آلودگی می تواند از نواحی مختلفی در سیستم
ایجاد شده باشد .با نمونه گیری قبل و بعد از اجزاء سیستم (فیلترها و غیره)
به سرعت می توان عملکرد نادرست یک ناحیه را تشخیص داده و عیب یابی را به
ناحیه مربوطه محدود می نمائید.
د- تشخیص شدت مشکل ایجاد شده بوسیله نرخ تغییرات جواب آزمایشات
هنگامی که مراقبت وضعیت یک مشکل را تشخیص
می دهد این سؤال همواره در ذهن مشتری خواهد بود : آیا بایستی سریعاً اقدام
نمود و یا می توان تا توقف بعدی زمان بندی شده منتظر ماند ؟ ارزیابی نرخ
تغییرات آزمایش های آنالیز روغن ،گرانروی و رطوبت به وضوح مشکل دستگاه را
آشکار می سازد .
ه – تأئید مشکل ایجاد شده از راههای دیگر
دقیقاً مانند پزشکان که ترجیح می دهند
همواره تأئید مجددی از مشکل بدن داشته باشند .کارشناسان تعمیرات و نگهداری
(پزشکان دستگاه ) نیز علاقه دارند تأئیدیه ای از مشکل ماشین داشته باشند .
بطور مثال :
اگر آنالیز ارتعاشات و شمارش ذرات هر دو
مشکلی را تشخیص دهند . شما به عملکرد خود اطمینان دارید چرا که دو مقدار
بدست آمده به کمک یک نقطه اشاره دارند . اگر نتایج با یکدیگر موافقت نداشته
باشد . این علامتی است تا در جستجوی اطلاعات بیشتری برای تشخیص بود .
و – استنتاج کلی و مشترک از سیستم برای تشخیص سریع ریشه های مشکل
هنگامی که نمونه ها در یک بازه زمانی
کوتاه از نقاط مختلف گرفته می شود و تست های شمارنده ذرات ، رطوبت ، فرسایش
و ویسکوزیته بر روی آنها انجام می شود همواره می توان یک برداشت کلی از
وضعیت سیستم داشت .
بطور مثال ، اگر تمام اجزاءیک سیستم
هیدرولیک افزایش فرسایش داشته باشند ولی مقدار ذرات غیر آهنی همچنان مقدار
پائین را نشان دهد . احتمالاً فرسایش ایجاد شده با روانکار در ارتباط می
باشد (روانکار اشتباه ، آلوده به آب یا تنزل خواص روانکار) . تکنسین هائی
که به طور منظم اطلاعات را مرور می کنند به یک احساس برای درک معانی
اطلاعات مرتبط با یکدیگر می رسند.
نمونه گیری :
1- جعبه حمل نمونه
دستورالعمل نمونه گیری :
معمولاً از سیستمهای زیر جهت اجرای برنامه مراقبت وضعیت از طریق آنالیز روغن نمونه برداری می شود :
1- موتور
2- هیدرولیک
3- سیستمهای انتقال قدرت نظیر :
- گیربکس
- دیفرانسیل
- فاینال درایو
نحوه نمونه گیری از موتور :
نمونه روغن موتور بایستی بلافاصله بعد از
خاموش کردن دستگاه گرفته شود برای این منظور از طریق مجرای گیج (مجرای
شمشیرک) یا دریچه ورودی روغن شلنگ مخصوص وارد روغن سیستم می شود .بمنظور
سهولت در نمونه گیری دقیق ، معمولاً طول شیلنگ را قبلاً با در نظر گرفتن
طول شمشیرک (گیج) روغن مشخص می نمایند تا هر بار آنرا تا عمق مورد نظر داخل
موتور وارد نمود . تناوب زمانی پیشنهادی برای نمونه گیری از موتور ها هر
یکبار در میان تعویض روغن می باشد . به هر حال حداکثر فاصله زمانی بین دو
نمونه گیری از یک موتور دوماه پیشنهاد می شود .
نحوه نمونه گیری روغن هیدرولیک :
قبل از هر چیز نباید فراموش کرد که :سه
بار نمونه روغنی که سیستم هیدرولیک برداشت می شود دور ریخته شود تا سرنگ و
شلنگ از آغشته بودن به روغن قبلی پاک شود .
نمونه گیری قسمت هیدرولیک اغلب مربوط به
دستگاههای سنگین می باشد . ذخیره روغن هیدرولیک (تانک هیدرولیک) محل مناسبی
برای نمونه گیری است ، البته باید توجه داشت که فشار یک اتمسفر در هنگام
بازکردن درب تانک سبب پاشیدن روغن به بیرون نشده و ایمنی لازم را مراعات
نمود .
درات فلزی که در این روغن وجود دارد نسبت
به سایر روغنها (گیربکس ، دیفرانسیل و… ) خیلی کمتر بوده و از طرفی این
قسمت نسبت به سایر قسمتها حساستر می باشد. در صورتیکه روغن برای مدتی حالت
سکون پیدا کرده باشد بهتر است دستگاه را روشن کرده و با حرکت دادن اهرمهای
هیدرولیک روغن بطور کامل در سیستم جریان یابد و در این حالت روغن آماده
نمونه گیری است .
تناوب نمونه گیری در سیستمهای هیدرولیک با
توجه به شرایط آن متغییر می باشد و حداقل هر 500 ساعت یکبار می
باشد . بمنظور تجزیه و تحلیل نتایج ، داشتن حداقل سه مرحله نمونه گیری لازم
می باشد به این ترتیب چنانچه هر دستگاه بطور متوسط 1000 ساعت کارکرد در
مدت شش ماهه داشته باشد، طی یکسال حداقل 4 بار از سیستم هیدرولیک نمونه
گیری خواهد شد .
ضروری است زیرا مقادیر عناصر مختلف در
قالب مواد افزودنی در این روغنها یکسان نبوده و فرمولهای شیمیایی ، خواص و
مشخصات هر روغن براساس استانداردهای تعریف شده تولید کننده متفاوت است .
6- نام نمونه گیر :
مهمترین عامل موفقیت در انجام آزمایش و
حصول نتیجه مطلوب ، نمونه گیری صحیح می باشد .با توجه به تنوع و پراکندگی
دستگاهها و انجام نمونه گیری توسط نمونه گیران مختلف ، ممکن است روش نمونه
گیری و دقت هر یک با دیگری متفاوت باشد و در نتیجه این اختلافات موجب
پدیدآمدن اختلال در نتایج شود ، لذا در صورت بروز شبهات در نتیجه آزمایش ،
مورد را از شخص نمونه گیر سؤال نمود. همچنین مسئولیت کیفیت نمونه گیری قابل
پیگیری خواهد بود .
آزمایشهائی که معمولاً بر روی نمونه های روغن انجام می شود عبارتند از :
1- آزمایشهای خواص فیزیکی شامل مواردی نظیر : غلظت (Viscosity) ، نقطه اشتعال (Flash Point) .
1- آزمایشهای خواص شیمیایی شامل مواردی نظیر : اکسیدها ، سولفاتها ، اسیدهای آللی و معدنی و غیره
2- آزمایش آلودگیها شامل موارد نظیر : آلودگی گرد و خاک (سیلیس) ، آب و سوخت و غیره
3- آزمایش ذرات فرسایشی شامل مواردی نظیر : ذرات فرسایشی نرمال ، خوردگی شیمیائی ، خستگی ذرات دوره آببندی و غیره
پس از دریافت نمونه روغن ، بر اساس
درخواست ارسال کننده نمونه و یا بر اساس هماهنگیهائی که قبلاً بعمل آمده ،
انواع آزمایشهای لازم روی نمونه روغن انجام می شود ، نتایج بدست آمده جهت
ثبت و تفسیر به رایانه منتقل شده و در فایل خاص و مستقل ذخیره می گردد با
توجه به درست بودن نتایج قبلی امکان مقایسه و بررسی شرایط دستگاه وجود
خواهد داشت . از نتایج بدست آمده و تفسیر آنها گزارشی تهیه و از طریق نمابر
، پست و یا خط رایانه برای صاحب دستگاه ارسال می گردد .
سیلیس چیست ؟
آیا تا کنون از خود پرسیده اید چرا بر سر
راه هوای ورودی به موتورها فیلتر نصب می گردد . مگر در هوای اطراف ما چه
چیزی وجود دارد که ورودش به موتور را ممنوع می نمائیم . حتماً پاسخ خواهید
داد : گرد و خاک .پاسخی که کاملاً صحیح می باشد ولی بسیاری مواقع نمی
توانیم ذرات گرد و غبار معلق در هوا را ببینیم اما با باز کردن فیلتر هوا
از تجمع خاک و غبار در پشت فیلتر متعجب می شویم .
اکنون سؤال دیگری از خود می پرسیم : مگر
این ذرات چه تأثیری بر عملکرد روغن و یا دستگاه دارند که باید تا این حد
جلوی آن گرفته شود ؟ سؤالی که در این مقاله سعی می شود تا جواب مناسبی برای
آن ارائه شود .
جالب است بدانید بعد از اکسیژن ، سیلیس
فراوان ترین عنصر موجود در روی پوسته زمین می باشد .سیلیس معمولاًدر شکل
ترکیب شده خود با اکسیژن وجود دارد که به آن سیلیکا گفته می شود .(Sio2) .
سیلیکا به نوبه خود یا به صورت آزاد
(کوارتز، شنو غیره) و یا به صورت ترکیبی از اکسیدهای فلزی یافت می شود که
در این حالت اخیر به آن سیلکات گفته می شود.
ساختمان سیلیکا کریستالی بوده و در شکل ها
و ابعاد مختلف یافت می شود ، اندازه این ذرات در شکل گرد و غبار می تواند
از زیر میکرن تا چندین 10 میکرون باشد .
سیلکا یکی از انواع مواد معدنی می باشد که
دارای سختی نسبتاً بالایی است . در نمودار شماره 1 سختی چند ماده معدنی از
جمله کوارتز نشان داده شده است .
همانطور که از نمودار پیداست کوارتز دارای
سختی نسبی 7 بوده و سایر اشکال سیلکا نیز همچنین سختی را دارند. از طرفی
با توجه به اینکه سختی نسبی اکثر فولادها 5/6 می باشد و سایر فلزات سختی
نسبی کمتری دارند لذا ذرات سیلیس می تواند بر روی صفحات بر روی صفحات
فولادی و فلزی خراش ایجاد نماید . حال چنانچه مکانیزم فرسایش از طریق این
ذرات را دقیق تر مورد بررسی قرار دهیم به جواب سؤال خواهیم رسید.
آنالیز ذرات فرسایشی
اطلاعات مربوط به تولید ذرات فرسایشی در
فرآیند استهلاک و فرسایش سیستمهای مکانیکی بعنوان یک ابزار توانمند در
ارزیابی و شناسائی وضعیت کاری آنها از چند دهه قبل مورد توجه قرار گرفته
است . بدیهی است که کم و کیف ذرات فرسایشی ایجاد شده در یک سیستم به عوامل
بسیاری از جمله ؛ نوع دستگاه و شرایطکاری آن بستگی تام دارد .در یک موتور
دیزل سنگین با دور کم بطور مثال در مقایسه با یک سیستم هیدرولیک با فشار
بالا ،ذرات فرسایشی با ویژگیهای متفاوتی تولید خواهد شد .
